یزد... ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد....

استان یزد با د اشتن جاذبه های طبیعی - تاریخی و فرهنگی یکی از استان های برتر کشور در زمینه ی جذب گردشگران داخلی و خارجی است.

پیشینه ی تاریخی محله های قدیمی با کوچه های پیچ در یپچ و دیوار های بلند - خانه های قدیمی در کنار ساباطها و بازارچه ها - تیمچه ها- بازارها و سقفهای ضربی و مدور - آنهم با مصالح ساختمانی گل رس و خشت خام (معماری گلی که شهر یزد را به عنوان خشت خام و شهر بادگیرها در دنیا مطرح کرده است .) با ساز و کارهای خاص نظیر بادگیرهای مطبق و چند دهنه و تالارها و سردابها که ترکیبی از سازگاری سه عنصر جغرافیا و فرهنگ و اقتصاد است نظر هر بیننده ی کنجکاو را به خود جلب می کند. این آثار بیانگر اوج تلاش و سخت کوشی مردم در سازگاری با جبر جغرافیایی و محیطی است تاثیر بینشها و ارزشهای اسلامی را بر هنر معماری و احداث بناها در این سرزمین آشکار می سازد.

از همین جهت به شما دوست عزیز مکانهایی را پیشنهاد می کنیم برای بازدید از این شهر تاریخی:

مسجد جامع - مسجد ملا اسماعیل - مسجد فرط - مسجد ساباط - مجموعه ی امیر چخماق - بازار و میدان و حمام خان - زندان اسکندر(مدرسه ی ضیائیه) - باغ دولت آباد - باغ خان - آتشکده ی یزدان - سید رکن الدین - امامزاده جعفر - آب انبار شش بادگیری - خانه ی رسولین - خانه ی لاریها - مدرسه ی مصلی و ....

(عکسهایی که در ذیل مشاهده می کنید یادگاری است از  بازدید گروه دوم انسانی از بناهای تاریخی شهر یزد- بهار ۸۷):

 این عکس از بالای امیر چخماق گرفته شده... (امیر چخماقو که دیگه دیدید؟؟؟ لا اقل عکسشو!!) بیخود نیس میگن شهر بادگیرها!!!... خداییش دیگه...

  

اون کناریه نخله (واسه مراسم نخل برداری!!)

  

این عکسو وقتی داشتم میرفتم بالای امیر چخماق تو پله ها گرفتم.. وااااااااای یه پله هایی داشت یاد فیلم پیامکی از دیار باقی افتادم احساس میکردم تو قبرم دارم خفه میشم!!!

   

این یکی از سرداب دانشکده معماری گرفتم... یه جای باحالی بود که نگووووووووووووو... یه خونه ی قدیمی رو دانشکده کرده بودن... ۸ تا حیاط داشت... این بیچاره رو هم اونجا دار زده بودن!!

اینجا شمسه ی ورودی موزه ی آبه...

اینم در یکی از کلاسهای دانشکده معماریه که بصورت عمودی باز و بسته می شد!!!

اینجا هم موزه ی آبه ... واااااااااااااای کل حیاطش همینجوری دیواراش نقش داشت... چه قدر کار برده ها!!!! ولی آدم نگاش می کرد کیف می کرد...

حالا ایشا الله خودتون تشریف میارید یزد بقیه ی جاهاشو می بینید...

انسان و زمین لرزه

برخي از بلاياي طبيعي مانند رانش يا  لغزش  زمين، مي تواند آثار محلي بر جاي بگذارد، در حالي كه زلزله و توفانهاي سهمگين، پيامدهاي ناحيه اي دارند و برخي ديگر مانند خاكسترهاي آتشفشاني به صورت گسترده اي به آب و هواي كره زمين اثر مي گذارند . پيامدهاي بسياري از اين بلايا را مي توان با هشدار و آگاهي، کاهش داد.

در محيط پيرامون ما همه چيز در حال جابجايي است و ما در مجموع از زندگي در كره زمين احساس رضايت داريم . پايداري ما مرهون زمين زير پايمان است ، اما گاهي اوقات، زمين به حركت در مي آيد. اين همان زلزله يا زمين لرزه است كه اگر ماهيت و علت به وجود آمدن آن  و راه هاي مقابله با آن را ندانيم، شايد بتوان گفت ترسناكترين و مهلك ترين بلاي طبيعي است. چرا كه زلزله حادثه اي است كه بدون هشدار و به طور ناگهاني آغاز مي شود و در طي چند ثانيه  ساختمانهاي بلند ، بزرگراه ها ، مراكز خدماتي ، مراكز پر جمعيت شهري و روستايي را مورد آسيب قرار مي دهد و زماني براي گريز از آن وجود ندارد.

با اينكه زلزله پديده اي كوتاه مدت است، اما نتيجه فرايندي طولاني است كه چنانچه انسان خود را براي رويارويي با اين پديده مجهز نكرده باشد ، اين رويداد با خسارتهاي جاني و مالي فراوان همراه خواهد بود و مي تواند ساختار اقتصادي ـ سياسي جامعه اي را به  نابودي  بكشاند . راه آماده شدن با اين پديده ، شناخت درست موقعيت زمين شناسي ، سرچشمه هاي لرزه زا و زمين لرزه هاي زيانبار گذشته است، تا به وسيله آن بتوان به ارزيابي خطر زمين لرزه و پايدارسازي سازه هاي كنوني پرداخت .

براي بيان و سنجش قدرت زمين لرزه از دو مقياس شدت و بزرگي استفاده مي شود. شدت زمين لرزه يك مقياس كيفي براساس واكنش مردم ، اشياء و ميزان تخريب ساختمانها و بناهايي است كه در محل زمين لرزه ايجاد مي گردد. بنابراين يك مقياس فاقد مبناي علمي رياضي است و بيشتر به فاصله كانون ، عمق كانون ، نوع خاك ، نوع ساختمانهاي بنا شده و كيفيت آنها ، تراكم جمعيت و .... بستگي دارد.

به عنوان مثال در زمين لرزه اي با شدت 7 ،  مردم وحشت زده به فضاي باز فرار مي كنند . به ساختمانهايي كه خوب طراحي و ساخته شده اند خسارت بسيار كمي  وارد مي شود، به ساختمانهاي متوسط و معمولي خسارتهاي جزئي و متوسط وارد مي گردد و  به ساختمانهاي ضعيف و بد طراحي شده مانند بسياري از بناهاي روستايي خسارتهاي قابل ملاحظه اي وارد مي شود.

در مقابل اين مقياس ، مقياس ديگري به نام بزرگي وجود دارد كه يك مقياس  كمي است و اولين بار توسط شخصي به نام ريشتر ابداع شده و به همين نام نيز معروف است. ريشتر يك مقياس كمي براي بيان بزرگي زلزله مي باشد و مقياسي است كه براساس اطلاعات حاصل از دستگاه هاي لرزه نگار تعيين مي گردد، نه براساس احساس  مردم يا نوع خرابي در ساختمانها.  بنابراين نشان دهنده كل انرژي آزاد شده از زمين مي باشد.

بزرگي زلزله يك مقياس لگاريتمي است. يعني زمين لرزه اي با بزرگي 7 ريشتر، دامنه امواج آن 10 برابر بزرگتر و انرژي آزاد شده از آن 32 برابر بيشتر  از زمین لرزه ای با بزرگی 6 ریشتر است.

جالب است بدانيم كه زلزله هايي با بزرگي بيش از 4 ريشتر، توسط بيشتر مردم احساس مي گردند و زلزله هايي با بزرگي بيش از 5 ريشتر سبب ايجاد خسارت در ساختمانها مي شوند. زلزله هايي  با بزرگي 8 ريشتر زمين لرزه هاي بزرگ و ويرانگر ناميده مي شوند و زلزله هايي با بزرگي 11 ريشتر حتي قادر است كره زمين را نصف كند.

  انرژي آزاد شده توسط زلزله فوق العاده زياد است. به عنوان مثال، انرژي مربوط به يك زلزله نسبتاً شديد ، چندين ميليون برابر انرژي  است كه توسط يك بمب اتمي استاندارد آزاد مي شود.

جالب است بدانيم زمين لرزه اي با بزرگي 7 ريشتر، انرژي معادل يك ميليون كيلوگرم و زمين لرزه اي با بزرگي 9 ريشتر، انرژي معادل دويست ميليون كيلوگرم تي ان تي ايجاد مي كند.

پژوهش براي دستيابي به راه حل هايي مفيد و علمي براي پيش بيني و جلوگيري از كاهش اثرات مخرب زلزله قبل از وقوع آن، همچنان ادامه دارد. در كنار اين اقدامها، آموزش عمومي و برنامه هاي آمادگي در برابر بلاياي طبيعي به ويژه زمين لرزه ، احتياط لازم در بهره وري از زمين در مناطق حفاظت شده و ايجاد سازه هاي مقاوم، در كاهش خسارتهاي جاني و  مالي موثر است .

 

     زمین لرزه در استان یزد:

بر پايه نتايج يك بررسي‌ در فاصله زماني هشت سال گذشته بيش از چهار هزار زلزله در استان يزد رخ داده است و از اين نظر استان يزد را نمي‌توان از نظر لرزه‌خيزي منطقه‌اي آرام و كم خطر در نظر گرفت.

به گزارش سرويس پژوهشي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) منطقه يزد، دكتر حميد مهرنهاد - عضو هيات علمي دانشكده عمران دانشگاه يزد - و علي زارع پور - كارشناس مسئول شبكه لرزه‌ نگاري يزد - طي پژوهشي براساس داده‌هاي شبكه لرزه‌ نگاري يزد نگرشي بر زلزله‌هاي رخ داده در محدوده استان يزد در فاصله زماني نيمه مهرماه ‌١٣٧٧ تا آخر مردادماه سال گذشته داشتند.

برطبق اين مطالعه، در راستاي توسعه شبكه لرزه نگاري كشور و به دليل وجود گسل‌هاي مهمي در استان يزد از قبيل گسل دهشير، گسل بهاباد، گسل شمال يزد، گسل ناي بند و كلمرد و ...، همچنين همجواري با مناطق لرزه‌خيز جنوب، ‌شرق و ‌جنوب‌شرق كشور لزوم ايجاد شبكه لرزه‌نگاري در استان يزد مشهود بود.

در همين راستا شبكه لرزه نگاري يزد از پانزدهم مهر ماه سال ‌٧٧ با چهار ايستگاه لرزه‌نگار سه مؤلفه‌يي با لرزه‌نگارهاي پريود كوتاه شروع به كار كرد كه اين دستگاه‌ها تمام زلزله‌هاي رخ داده در محدوده استان يزد و استان‌هاي همجوار را با هر بزرگي ثبت مي‌كنند.

تا پيش از راه‌اندازي شبكه لرزه نگاري يزد تنها اطلاعاتي كه از زلزله‌هاي رخ داده در محدوده استان در دسترس بود، محدود به اطلاعات موجود كتب تاريخي و زلزله‌هاي ثبت شده توسط ايستگاه‌هاي لرزه‌نگاري بين‌المللي مي‌باشد كه با توجه به بعد مسافت‌،‌ اين دستگاه‌ها تنها زلزله‌هاي با بزرگي حدوداً بالاي ‌٥/٣ ريشتر از منطقه را ثبت و گزارش كرده‌اند؛ به همين دليل از ديرباز اين منطقه از نظر فعاليت لرزه‌خيزي به عنوان منطقه‌اي آرام و كم‌خطر در نظر گرفته مي‌شد. ولي اطلاعات ثبت شده در شبكه لرزه‌نگاري يزد گوياي مطلب ديگري است و ثبت تعداد ‌٤ هزار و ‌٣١٩ زلزله در محدوده‌اي به شعاع ‌٣٠٠ كيلومتر از شهر يزد در فاصله زماني كمتر از هشت سال يعني از پانزدهم مهر ماه سال ‌٧٧ تا سي و يكم مرداد ماه سال ‌٨٤ نشانگر آن است كه استان يزد را نمي‌توان از نظر لرزه‌خيزي منطقه‌اي آرام و كم خطر در نظر گرفت.

بنا بر اين بررسي، گرچه بزرگي بيشتر اين زلزله‌ها كمتر از ‌٣ ريشتر بوده است ولي وجود مناطق لرزه‌خيزي مانند بهاباد، بافق، طبس‌، خرانق و گسل‌هاي مهمي مانند گسل انار در شرق يزد و گسل دهشير واقع در غرب يزد كه از پتانسيل لرزه‌يي بالايي برخوردار است، مي‌توان استان يزد را جز مناطق با خطر نسبي بالا قلمداد كرد.

در پايان اين مطالعه وقوع زلزله ويرانگر بم به عنوان زنگ خطري براي شهرهاي داراي بافت تاريخي مانند استان يزد ذكر شده و آمده است: شباهت زياد بين وضعيت ساختمان‌هاي بم قبل از وقوع زلزله و شهر يزد، جدي بودن زنگ خطر را جلوه‌گر مي‌كند به طوري كه وجود ارگ تاريخي بم با عمري بيش از ‌٢٥٠٠ سال براي ساكنان اين منطقه چنين باوري را پديد آورده بود كه منطقه بم از خطر زلزله‌هاي ويرانگر در امان است و قديمي‌ترين بناي موجود در استان يزد يعني مسجد جامع فهرج با عمري حدود ‌١٤٠٠ سال مي‌باشد و اطلاعات دقيقي از زلزله‌هاي تارخي يزد نيز در دست نيست؛ لذا لزوم مطالعات دقيق‌تر و توجه جدي‌تر به مساله مقاوم‌سازي ساختما‌ن‌ها در برابر زلزله در يزد ‌امري كاملاً مشهود است.

 

قنات يا قنوات

                

 

جمع «قنات» را « قنوات » گویند.طولانی ترین قنات جهان و عمیق ترین مادرچاه در شهرستان گناباد قرار دارد که تاریخ کندن آن به دوره هخامنشی و یا قبل از آن می‌رسد. قنات یا کاریز «کهریز» به راهی که در زیر زمین می‌کنند تا آب از آن جریان یابد می‌گویند. قنات کانالی است که از دیر باز برای مدیریت آب در زمین می‌ساخته‌اند. رشته چاهی است که از «چاه مادر» سرچشمه می‌گیرد و احیاناً هزارها متر به طول می‌انجامد که سرانجام آب این قناتها برای شرب و کشت و کار به سطح زمین می‌رساند ودر جای معینی به روی زمین می‌آید. ایرانیان باستان در چندین هزار سال قبل دست به این ابتکار جدید زده و آن را قنات یا کهریز نام نهادند. با این اختراع که در نوع خود در جهان تاکنون بی‌نظیر است، می‌توان مقدار قابل توجهی از آبهای زیرزمینی را جمع آوری کرد و به سطح زمین رساند، که همانند چشمه‌های طبیعی ، آب آن در تمام طول سال بدون هیچ کمکی از درون زمین به سطح آن جاری گردد. قنات که توسط مقنیان ایرانی اختراع شده ، هزاران سال قدمت دارد. قدمت بسیاری لازم قناتهای ایران ، از پنج یا شش هزار سال متجاوز است و عمری برابر با تاریخ کهن ایران دارد. با وجود این که چندبن هزار سال از اختراع آن می‌گذرد، مع هذا هنوز هم این روش استفاده از آب ، در قسمت مهمی از روستاها و مناطق مسکونی و کشاورزی و دامداری کشور معمول و متداول است و حتی یکی از ارکان اصلی کشت و زرع در نواحی خشک را تشکیل می‌دهد. این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده ، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم در دیگر نقاط دنیا قرار گرفته‌است. طولانی ترین قنات جهان و عمیق ترین مادرچاه در شهرستان گناباد قرار دارد که تاریخ کندن آن به دوره هخامنشی و یا قبل از آن می‌رسد. گوبلو معتقد است که قنات، ابتدا یک فن آبیاری نبوده، بلکه به طور کامل از تکنیک معدن نشأت گرفته و منظور از احداث آن جمع‌آوری آبهای زیرزمینی مزاحم (زه آبها) به هنگام حفر معادن بوده‌است.... تردیدی نیست که در گستره فرهنگی ایران، از معادن «مس» و احتمالاً «رویِ» موجود در کوههای زاگرس، در جریان هزاره دوم قبل از میلاد مسیح بهره‌برداری شده‌است.

قنات یا کاریز «کهریز» به راهی که در زیر زمین می‌کنند تا آب از آن جریان یابد می‌گویند. قنات کانالی است که از دیر باز برای مدیریت آب در زمین می‌ساخته‌اند. رشته چاهی است که از «چاه مادر» سرچشمه می‌گیرد و احیاناً هزارها متر به طول می‌انجامد که سرانجام آب این قناتها برای شرب و کشت و کار به سطح زمین می‌رساند ودر جای معینی به روی زمین می‌آید. ایرانیان باستان در چندین هزار سال قبل دست به این ابتکار جدید زده و آن را قنات یا کهریز نام نهادند. با این اختراع که در نوع خود در جهان تاکنون بی‌نظیر است، می‌توان مقدار قابل توجهی از آبهای زیرزمینی را جمع آوری کرد و به سطح زمین رساند، که همانند چشمه‌های طبیعی ، آب آن در تمام طول سال بدون هیچ کمکی از درون زمین به سطح آن جاری گردد. قنات که توسط مقنیان ایرانی اختراع شده ، هزاران سال قدمت دارد. قدمت بسیاری لازم قناتهای ایران ، از پنج یا شش هزار سال متجاوز است و عمری برابر با تاریخ کهن ایران دارد. با وجود این که چندبن هزار سال از اختراع آن می‌گذرد، مع هذا هنوز هم این روش استفاده از آب ، در قسمت مهمی از روستاها و مناطق مسکونی و کشاورزی و دامداری کشور معمول و متداول است و حتی یکی از ارکان اصلی کشت و زرع در نواحی خشک را تشکیل می‌دهد. این اختراع که امروزه شهرت جهانی پیدا کرده ، بعدها از ایران به بسیاری از کشورهای جهان انتقال یافته و مورد استفاده مردم در دیگر نقاط دنیا قرار گرفته‌است. طولانی ترین قنات جهان و عمیق ترین مادرچاه در شهرستان گناباد قرار دارد که تاریخ کندن آن به دوره هخامنشی و یا قبل از آن می‌رسد. گوبلو معتقد است که قنات، ابتدا یک فن آبیاری نبوده، بلکه به طور کامل از تکنیک معدن نشأت گرفته و منظور از احداث آن جمع‌آوری آبهای زیرزمینی مزاحم (زه آبها) به هنگام حفر معادن بوده‌است.... تردیدی نیست که در گستره فرهنگی ایران، از معادن «مس» و احتمالاً «رویِ» موجود در کوههای زاگرس، در جریان هزاره دوم قبل از میلاد مسیح بهره‌برداری شده‌است.

 مشخصات قنات

قنات ، تشکیل شده از یک دهانه یا هرنج که روباز است و یک مجرای تونل مانند زیرزمینی و چندین چاه عمودی که مجرا یا کوره زیر زمینی را در فواصل مشخص با سطح زمین مرتبط می‌سازد. چاهها که به آنها در موقع حفر ، میله هم گفته می‌شود، علاوه بر مجاری انتقال مواد حفاری شده به خارج ، عمل تهویه کانال زیرزمینی را نیز انجام می‌دهد و راه ارتباطی برای لای‌روبی ، تعمیر و بازدید از داخل قنات نیز به شمار می‌رود.

 آغاز قنات

آغاز قنات همان دهانه قنات است که مظهر قنات نامیده می‌شود. مظهر قنات جایی است که آب از دل قنات بیرون می‌آید و ظاهر می‌شود و می‌تواند برای آبیاری و دیگر مصارف مورد استفاده قرار بگیرد. قسمت انتهایی قنات ، پیشکار قنات نامیده می‌شود که در آخرین قسمت آن ، مادر چاه قنات قرار گرفته‌است. قسمتهایی از قنات که با حفر آنها هنوز آب بیرون نمی‌آید «خشکه کار» و قسمتی که آبدار است (قسمت انتهایی) قسمت «آبده قنات» نامیده می‌شود.

 حفر قنات

حفر قنات معمولا از مظهر ان که همان سطح زمین است و خشک می‌باشد، شروع و به مناطق آبده مادر چاه ، ختم می‌شود. بنابراین ، اول دهانه قنات یا هرنج که خشک است و بعد اولین چاهها یا میله‌ها که اینها هم خشک است و آب ندارد و به اصطلاح قسمت خشک کار قنات نامیده می‌شود، حفر می‌شود. بعد کار به طرف قسمت بالا دست که همان قسمتهای آبده و بیشتر آبده زمین باشد، ادامه پیدا می‌کند.

 طول و عمق قنات

طول یک رشته قنات که در میزان آبدهی آن نیز موثر است، نسبت به شرایط طبیعی میزان متفاوت است. این شرایط بستگی به شیب زمین وعمیق ما در چاه دارد. از طرف دیگر هرچه سطح آب زیرزمینی پایینتر باشد، عمق مادر چاه بیشتر می‌شود. طویلترین قناتی که تاکنون در ایران حفر شده ، در حوالی گناباد از توابع خراسان است که ۷۰ کیلومتر طول آن است و عمیقترین مادر چاه قناتهای ایران به روایتی ۴۰۰ متر و به روایت دیگر ۳۵۰ متر عمق دارد و آن مربوط به قنات «قصبه» گناباد است. مهمترین عاملی که طول قنات را مشخص می‌کند، شیب زمین می‌باشد. هرچه شیب زمین کمتر باشد طول قنات بیشتر و هرچه شیب بیشتر باشد طول قنات کمتر خواهد بود.

 ویژگیهای قنات

سیستم استخراج در قنات طوری است که آب بدون کمک و صرف هزینه فقط با استفاده از نیروی ثقل از زمین خارج می‌گردد. با توجه به چاهها و قناتهای موجود ، آب قنات در مقابل آبی که از چاه استخراج می‌شود، ارزانتر تمام می‌شود. آب قنات دائمی است و در مواقع اضطراری کشت و احتیاج زراعت در مواقع حساس به آب ، قطع نمی‌شود. منابع آب زیر زمینی توسط قنات دیر تمام می‌شود و استفاده طولانی دارد، هر چند بطور دائم چه مصرف شود و چه شود، خارج می‌گردد. قنات دارای مزایای بسیاری زیادی است که در اینجا فقط به تعداد محدود از آنها اشاره شد.

 معایب قنات

در زمینهای هموار و نواحی که آب زیرزمینی شیب کافی ندارد و نیز زمینهای خیلی سست و ماسه‌ای امکان حفر قنات نیست. آب قنات ، بطور دائم جریان دارد و قابل کنترل نیست. روی این اصل ، مدام باعث تخلیه آب زیرزمینی می‌شود. در فصولی که به آب احتیاج نیست و یا احتیاج به آن خیلی کم است، امکان جلوگیری از جریان و یا کنترل آن وجود ندارد.

قنات به خاطر این که در سفره‌های آب زیرزمینی کم عمق استفاده می‌شود و این منابع هم غنی نیست و دارای نوسان زیاد است، لذا قنات نسبت به تغییرات سطح آب زیر زمینی خیلی حساسیت دارد. در فصول گرم که گیاه به آب بیشتری نیاز دارد و نیز در فصول و سالهای خشک ، آب قنات کم می‌شود. قنات نسبت به چاه در مقابل سیل و زلزله و امثال اینها آسیب پذیر است و خرابی در قناتها بعضی مواقع طوری است که احیا مجدد آنها یا ممکن نمی‌باشد و یا از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست.

منبع:http://fa.wikipedia.org

طوفان حاره ای در سواحل جنوبی ایران / زمان وقوع : خرداد 1386

 

 

وقوع طوفان گونو با سرعت 110 کیلومتر برساعت درروز سه شنبه 15 خرداد1386 ساحل ایران را با امواجی به ارتفاع 4 الی 5/5 متر در نوردیدوباعث خالی شدن خطوط ساحلی استانهای سیستان وبلوچستان هرمزگان وتنگه هرمز از سکنه گردید.وقوع این طوفان چنانکه تصاویر ماهواره ای نشان می دهند قابل پیش بینی بوده. 

 

 

 

وقوع طوفانی از نظر شکلی متقارن وچشمی کاملا" مشخص درمرکزآن  در آبهای گرم کارائیب و اقیانوس آرام جنوبی غیر طبیعی نیست ، اما این بارطوفان حاره ای تروپیکال گونو بعد از سالها در منطقه کاملا" متفاوتی اتفاق می افتد، در دریای عمان. اگر چه طوفان های سیکلونی مانند گونو در شمال حوضه اقیانوس هند در سالها پیش حادث شده است ولی اغلب سیکلونهایی که تشکیل شده بر روی خلیج بنگال،  شرق هند بوده است . این طوفان که در دریای عمان وشرق شبه جزیره هند تشکیل شده تمایل به کوچک شدن داشته وبایدقبل از رسیدن به ساحل از خروش آن کاسته می شده ولی سیکلون گونو یک استثنا بود.

 

 May31 to June 7 2007

 

 

 May31 to June 7 2007  

بعد از آخرین طوفان گونو در سال 1945این قوی ترین طوفان سیکلونی پدید آمده بوده است.

بر طبق آمارهای موجود )Unisys Weather شرکتی که خدمات اطلاعات رسانی دارد و در سال 1886 تاسیس شده) آخرین طوفان در این اندازه برروی دریای عمان تشکیل شده که ناشی از سیکلون 01A بوده و در شمال غرب در طول ساحل هند بین 21 می و28 می 2001 رد یابی شده بود.طبق پیش بینی ها وردیابی ها سیکلون 01A هرگز به ساحل نرسید.

ماهواره TRMM که ماموریت آن اندازه گیری بارانهای منطقه تروپیکال می باشد (با استفاده ازترکیبی از سنجنده های ماکرویو و رادار) و  با استفاده از تجزیه وتحلیل اطلاعات ریزشهای جوی از ماهواره های چند منظوره در سازمان فضایی امریکا ناسا ودر مرکز پرواز گودارد ،بارش هایی را در منطقه تروپیکال از تاریخ 31 می تا 7 جون 2007 بخصوص در خلیج عمان ونواحی اطراف آن نشان می دهد.

در 5 جون 2007 وقتی سنجنده  مودیس MODIS   در ماهواره ترا TERRA  این  سیکلون را تصویر برداری کرد، گونو با سرعت 250 کیلومتر در ساعت  به سواحل شمال شرقی عمان رسیده بودند.

اگر چه مرکز گونو هرگز وارد خشکی  عمان نشد ولی بسیار نزدیک به خطوط ساحلی شمال شرق بود جائیکه 200 میلی متر باران را به همراه داشت.مسقط بالاترین میزان بارش را ثبت کرد .علی رغم ضعیف شدن وعبوراین طوفان از خلیح عمان ، بین عمان وجنوب ایران ، بارش زیادی را در جنوب ایران باعث شد.

 

 

ماهواره TRMM این تصویر را 4 جون 2007 گرفته است که وقوع طوفان شدیدی را نشان می دهد که در حال حرکت بطرف شمال غرب ومرکز  دریای عمان است.در تصویر چشم متقارنی را نشان می دهد که بوسیله دیوار چشمی (حلقه قرمز رنک داخلی ) محاصره شده است این ساختار دیوار چشمی دولایه  فقط در طوفانهای شدید ایجاد می شود. .این تصویر نشان دهنده توزیع افقی  شدت باران نیز می باشد.

 

 

 

میزان بارش در مرکزنوارتوسط  رادار TRMM  مشخص شده است و در صورتیکه در خارج از منطقه توسط تصاویر میکرویو گرفته شده است .

 

توفان گونو  خسارت هاي جاني و مالي بسيار در عمان و ايران داشت.

توفان گونو  خسارات جاني و مالي بيشماري   داشته است که  هنوز از ميزان دقيق اين خسارت ها آمار دقيقي منتشر نشده است . ولي طبق آماري که تاکنون منتشر شده ،  در عمان  25 کشته  و30  نفر  ناپدید شده اند. درایران نیز طبق آماري که تاکنون منتشر شده ، این طوفان 21 کشته و زخمی  در استان هاي سيستان و بلوچستان و هرمزگان  بر جای گذاشته وبرخی از روستاها را تا 30 درصد تخریب کرده است.  70 درصد از واحد هاي مسکوني بندر جاسک بيش از 30 درصد دچار تخريب شده اند و هم اکنون  نيز ( 19 خرداد )  9 روستا  در محاصره سيل قرار دارند .

 

تصاويري از جاسک

افزوده :

سیکلونهای منطقه حاره که در اقیانوس اطلس وآنتیل به نام هاریکن ،در ژاپن تایفون ،در هندوستان بنام سیکلون ودر غرب وشمال استرالیا ویلی ویلی نامیده می شود ، سیستم های کم فشار از هوا باحرکات بادهای شدید مارپیچی در جهت مرکز با منشاء حاره ای می باشند و همانطور که در تصاویر ماهواره ای مشاهده می شود دایره ای شکل است که دارای چشمی در مرکز آن ودر اطراف نیزابرهای بشدت باران زایی در برگرفته که به عنوان بند طوفان نامیده می شوند.بارندگی در داخل نواحی مرکزی سیکلون یعنی درحلقه دورچشم بسیار سنگین است .این ماشین حرارتی درزمان کوتاهی میزان فوق العاده زیادی از انرژی گرمایی را به انرژی مکانیکی تبدیل می کند.بطور کلی هاریکن ها درروی آبهایی با دمای بالاتر از 27 درجه تشکیل شده ووقتی وارد خشکی می شوندبه سبب اینکه تامین انرژی برای آنها از طریق سطوح آبهای گرم کم می شود وهمچنین به علت اثرات اصطکاکی ناهمواری ها، نیروی خودرا از دست داده و از بین می روند مگر اینکه مجددا" بسوی دریا کشیده شوند. بنابراین حالت تخریب این جریان به علت نیروی فوق العاده زیاد باد در آنها است که باعث درهم کوبیدن ساختمان ها شده وحتی اجسام بزرگ ازجمله اتومبیل ها را به هوا پرتاب می کند.درحین نزدیک شدن یک سیکلون حاره ای ، طغیان و بالا آمدن آب دریا علائم خطری برای ساکنین منطقه است

 بسیاری از دانشمندان اقلیم شناس معتقد ند که پدیده گرم شدن هوا باعث شدت بخشیدن به بسیاری از طوفانهای از جمله  طوفان های حاره ای شده است و با استفاده از مدلهای ریاضی آنرا مورد بحث قرار داده اند حتی در کتابی بنام " طوفان دنیا (هاریکن ها ، سیاست وبحث در مورد گرم شدن کره زمین) " مصاحبه  های متعددی با این دانشمندان در رابطه با گرم شدن کره زمین وارتباط پیچیده آن با تشدید این طوفانها انجام شده است. بحث گرم شدن زمین وپیامدهای آن بیشتر گریبانگیر کشورهایی که کمتر در تولید گازهای گلخانه ای مقصرند.

آیا باید باز هم شاهد مخالفت کشورهای صنعتی دنیا ازجمله امریکا ، انگلیس و... برای عدم تعهد به پیمان کیوتو برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای که باعث گرمای زمین می باشند باشیم.

منبع: http://www.earthwatchers.org/

عوامل موثر بر آب و هوای ایران

  
    يكي از عوامل مهم زندگي انسان آب و هوا است. از اين رو، جغرافيدانان همواره به عنوان يكي از اجزاي اصلي چشم انداز جغرافيايي، به آن نگاه مي كنند. آن ها مطالعه ويژگي هاي آب و هوا را به صورت علمي و دقيق در محدوده خويش قرار داده اند تا جايي كه امروزه آب و هواشناسي، به صورت يك رشته كاملاً محرز علمي درآمده است.
    وضعيت هوا كه تحت تأثير عواملي مانند دما، رطوبت، فشار، ابرناكي، تابش و باد است (علائم سينوپتيكي) درزندگي روزانه تأثير دارد؛ ولي عاملي كه مهم تر است حاكميت يكي از اين عوامل است كه وضع هوا را مشخص مي كند. مثلاً مي گوييم امروز هوا سرداست، امروز هوا گرم است، يعني دراين وضع و شرايط سرد بودن هوا، كاهش درجه دماي هوا حاكميت بيشتري داشته، در صورتي كه در هواي سرد، باد، ابر و رطوبت نيز وجود داشته است. دررابطه با آب وهواي ايران مي توان گفت كه به طور كلي كشور ايران تحت تأثير دو عامل قرار دارد.
    عوامل محلي
    به عواملي گفته مي شود كه در كشور ايران موجود و خاص جغرافيايي اين كشور است و از سالي به سال ديگر تغيير نمي كند. مانند عرض جغرافيايي هر مكان، ضخامت جو در هر مكان، زاويه تابش خورشيد و يا پوشش سطحي زمين.
    عوامل بيروني
    كه عبارتند از آنهايي كه در كشور ايران وجود ندارند و از بيرون وارد ايران شده و اقليم ايران را كنترل مي كنند. مانند فرابا سيبري، بادهاي غربي گرماي صحراي عربستان و سيكلون هاي مديترانه اي غيره...
    حال هر يك از عوامل را بررسي كرده، تأثير آن را در رابطه با آب و هوا بررسي مي كنيم.
    عوامل محلي
    (مقدار تابش) كه در هر مكان بستگي به عرض جغرافيايي و جهت ناهمواري ها دارد. هر چقدر از جنوب ايران به طرف شمال ايران مدنظر باشد، زاويه تابش كمتر و مايل تر، ولي مدت تابش بيشتر مي شود. پس نتيجه مي گيريم در صورتي كه عوامل كنترل كننده اقليم ايران مدنظر نباشد، در طول سال معمولاً جنوب ايران به طرف شمال ايران، از مقدارتابش كاسته مي شود. موضوع مهم ديگر مربوط به مدت تابش است كه در اين رابطه مي توان گفت: مدت تابش در هر منطقه با عرض جغرافيايي منطقه رابطه مستقيم دارد. مثلاً در تابستان و اواخر بهار و يا اوايل فصل پائيز از نظر مدت زمان انرژي رسيده به سطح زمين، بيشترين مقدار را مي توانيم داشته باشيم.
    جو زمين و عوامل مهم آن
    تركيبات جو زمين، آئروسل، بخار آب و ضخامت جو در جذب انرژي خورشيد در اتمسفر و پراكندگي آن و انرژي برگشتي به شدت تأثير دارد.
    ناهمواري ها
    به دو صورت عمل مي كنند: الف) به صورت سد يا موانع، مانند رشته كوه البرز و زاگرس، ب) با افزايش ارتفاع، باعث تغييرات در ميزان دما و فشار مي شوند. افزايش ارتفاع مي تواند باعث كاهش درجه حرارت دما در هر ۱۰۰۰ متر ۶ درجه سانتيگراد شود و علاوه بر آن كم شدن ضخامت جو، باعث كاهش فشار و يا ناهمواري ها باعث كاناليزه شدن هوا گردد. اختلاف فشاري كه معمولاً ميان مناطق مرتفع و مناطق پست مجاور وجود دارد، باعث ايجاد بادهاي باران محلي مانند بادهاي صد و بيست روزه سيستان كه در دوره گرم سال از ارتفاعات شمال شرق ايران به سرزمين هاي جنوب شرقي ايران مي وزد مي شود و اين باد با تغيير فشار در زمستان از بين مي رود.
    پوشش گياهي
    يكي ديگر از عوامل مؤثر بر اقليم هر مكان پوشش گياهي است كه معمولاً با عنوان آلبدو نمايان مي شود و از انعكاس تابشي خورشيد از پديده هاي پوشاننده سطح زمين مانند درختان، ماسه زارها و... به وجود مي آيد. مثلاً زمين هاي ماسه اي داراي آلبدوي زيادي هستند و گرماي ويژه كمتري دارند و زودتر گرم مي شوند و زود گرماي اضافي را به محيط پس مي دهند و يا درختان و يا مناطق جنگلي شمال ايران آلبدوي كمتري دارند، اما به دليل تبخير و تعرق زياد جنگل ها خنك تر از مناطق اطراف خود هستند، چون گرماي ويژه درخت زياد است يعني گرماي بيشتري جذب مي كند و باعث تبخير مي شود و هوا را خنك تر مي كند.
    عوامل بيروني اثرگذار در اقليم ايران
    ۱) تأثير سرزمين هاي دوردست بر اقليم ايران مانند مناطق كم فشار سودان كه در بارش هاي جنوب غرب ايران منشأ حرارتي و سيستم باران زا در دوره سرد سال به شمار مي رود.
    ۲) تأثير همسايه ها بر اقليم ايران مانند مناطق كم فشار پاكستان كه در اثر بخار آب خليج بنگال كه در دوره گرم سال در امتداد دامنه هاي جنوبي هيماليا وارد ايران مي شود و موجب ريزش باران هاي موسمي در فصل گرم مي شود و ما اغلب شاهد سيل در جنوب شرقي ايران در فصل گرم هستيم كه ناشي از اين سيستم است.
    ۳) تأثير گردش عمومي هوا يا گردش سياره اي كه در اثر گردش وضعي زمين و در نتيجه يكسان نتابيدن خورشيد باعث به وجود آمدن سلول هوايي (هدلي) و(رزباي) در منطقه حاره و قطب مي شود و از طرفي گردش زمين باعث جابه جايي هوا از منطقه استوا به طرف قطب و از منطقه قطب به طرف استوا مي شود كه نتيجه اين جابه جايي به وجود آمدن مناطق پرفشار وكم فشار در سطح كره زمين و حاصل آن به وجود آمدن بادهاي بسامان و غربي و جبهه رودباد قطبي و پرفشار جنب حاره و با پديده غالب فصول گرم رودباد جنب حاره و يا كمربند همگرايي حاره اي مي شود كه هر يك به صورت جداگانه بر اقليم ايران در فصول مختلف تأثيرگذارند.
    كمربند همگرايي حاره اي
    در رابطه با نفوذ تشكيل آن مي توان گفت كه محل برخورد بادهاي آليزه شمالي كه وزش آن درجهت شرقي به جنوب غربي در نيمكره شمالي در محل استوا است و جهت وزش آن در نيمكره جنوبي در محل استوا از جنوب غربي به شمال شرقي است كه در منطقه استوا آميزش اين توده هوا در نتيجه حركت وضعي كره زمين، باعث انحراف آن به سمت غرب تحت عنوان بادهاي شرقي يا كمربند همگرايي حاره اي مي شود. موقعيت آن نسبت به تغييرات فصل وتابستان خورشيد در سطح كره زمين متفاوت است كه در ايران با عنوان بادهاي موسمي از جنوب شرق ايران وارد سيستان و بلوچستان مي شود كه پديده غالب فصول گرم ايران است وچنانچه اجازه دهند تا شهر تهران هم نفوذ مي كند كه ما در سال۱۳۶۰ شاهد بارندگي هاي سيل آسا در شهر تهران بوديم.
    رودباد جنب حاره
    كه پديده غالب فصول گرم كشورها است و معمولاً از طرف غرب وارد ايران مي شود و اقليم ايران را تحت تأثير خود قرار مي دهد و با توجه به فصل، موقعيت و ارتفاع آن متفاوت است كه معمولاً اين پرفشار در فصل گرم بر روي كشور با سرعتي آرام قرار گرفته و مانع از نفوذ بادهاي غربي و يا ايجاد هر نوع پايداري در ايران مي شود. در فصل سرد، به عرض هاي پايين تر منتقل مي شود و از نظر موقعيت بر روي كشور بحرين قرار مي گيرد و اجازه ورود به بادهاي غربي مي دهد كه به كشور ما وارد شوند و ايجاد ناپايداري مي كنند.
    پرفشار جنب حاره
    در فصول گرم كه شرايط پايداري و نفوذ رودبار جنب حاره بر كشور ايران حاكم است، به علت تابش خورشيد، شرايط پرفشار در زير آن به صورت پراكنده در نيمكره شمالي تشكيل مي شود و پرفشار خاصي كه اقليم كشور ايران را كنترل مي كند بر روي مجمع الجزاير آزوف در شرق اسپانيا فعال مي شود و جهت نصف النهاري به خود مي گيرد (از جنوب به طرف شمال حركت مي كند) و به طرف ايران مي آيد وبه علت اين كه كشور ايران در مسير آن قرار دارد، در زير رودباد جنب حاره بر روي ايران قرار گرفته و از هرگونه ناپايداري جلوگيري به عمل مي آورد و از طرفي استقرار طولاني مدت آن بر روي كشور ايران و شرايط آب و هواي حاكم فصل تابستان قاره اي حاره اي را در مركز ايران ايجاد مي كند كه در حالت هاي خاص قرار گرفتن و در ارتفاعات بالا باعث فرود بادهاي موسمي و بارندگي در شمال غرب ايران مي شود. از جمله عوامل يا پديده هاي غالب اثرگذار در فصول سرد در آب وهواي ايران بادهاي غربي است كه اين بادها معمولاً داراي ۳ فرود هستند كه يكي از فرودها بر روي درياي مديترانه انجام مي شود كه هواي سرد از عرض هاي بالا به طرف عرض هاي پائين حركت مي كند و در محدوده درياي مديترانه در اثر برخورد توده هواي جبهه قطبي و هواي گرم سطح آب درياي مديترانه در اثر برخورد دو توده هواي جبهه قطبي وهواي گرم سطح آب درياي مديترانه باعث ايجاد جبهه هوايي مي شود و باعث هدايت آن به سمت ايران با عنوان سيكلون كه در مسير از روي ايران مي گذرد. پديده غالب ديگر فصل سرد در ايران نفوذ توده هواي فرابار سيبري است كه از عرض هاي بالا به طرف جنوب حركت كرده، به سمت كشور ما و آسياي ميانه رانده مي شود كه در زمستان بخشي از اين پرفشار به صورت موجي از هواي سرد و خشك از طرف شمال شرق وارد ايران مي شود و سرماي شديد وخشكي هوا ايجاد مي كند و چنانچه اين پرفشار بر روي درياي خزر قرار گيرد، در اثر اختلاف حرارت هواي سرد و هواي گرم سطح دريا از سمت پائين ناپايدار شده باعث بارش هاي شديد در بابلسر و انزلي مي شود. موقعيت فصلي رودباد جنب حاره كه در فصل تابستان تا روي كوه هاي البرز و در زمستان بر روي كشور بحرين قرار مي گيرد. فصل بهار در ايران كوتاه و زمستان ها طولاني آغاز مي شود و دليل آن اين است كه عقب نشيني آن خيلي آهسته تر و پيشروي آن در بهار سريع تر انجام مي شود و سريع از جنوب به شمال ايران حركت كرده، تمام سطح ايران را تا كوه هاي البرز مي پوشاند.

منبع:http://www.magiran.com